Jak dobrać szerokość i głębokość regałów magazynowych do pojemników i kartonów?

Źle dobrana głębokość regału oznacza zmarnowane miejsce albo kartony wystające poza półkę. Zbyt mała szerokość utrudnia wyjmowanie pojemników, a zbyt duża sprawia, że magazyn zajmuje więcej powierzchni, niż powinien. Dobór wymiarów regałów magazynowych trzeba więc zacząć od rzeczywistych gabarytów przechowywanych opakowań, sposobu ich układania oraz częstotliwości kompletacji zamówień. Kilka centymetrów różnicy na jednej półce potrafi zdecydować o pojemności całego rzędu regałów.

Jak obliczyć szerokość regału na podstawie wymiarów kartonów i pojemników?

Pierwszym krokiem jest zmierzenie zewnętrznych wymiarów opakowań. Nie wystarczy znać nominalny rozmiar pojemnika, np. 600 × 400 mm. Trzeba uwzględnić wystające uchwyty, pokrywy, wybrzuszenia kartonów oraz ewentualne odkształcenia opakowań pod obciążeniem.

Szerokość użytkowa półki to przestrzeń rzeczywiście dostępna pomiędzy elementami konstrukcyjnymi regału. Nie zawsze odpowiada szerokości podawanej w katalogu. Regał o szerokości zewnętrznej 1200 mm może mieć mniejszą przestrzeń składowania ze względu na grubość słupów.

Przykładowo, jeśli magazyn wykorzystuje pojemniki o wymiarach 400 × 300 mm, ustawione bokiem o szerokości 300 mm do frontu regału, można przyjąć następujące obliczenie:

• 3 pojemniki: 3 × 300 mm + 4 × 10 mm luzu = 940 mm.
• 4 pojemniki: 4 × 300 mm + 5 × 10 mm luzu = 1250 mm.
• 5 pojemników: 5 × 300 mm + 6 × 10 mm luzu = 1560 mm.

W tym przykładzie założono po 10 mm luzu między pojemnikami i przy obu końcach półki. To praktyczny punkt wyjścia, a nie uniwersalny wymóg techniczny. Przy dużych uchwytach lub konieczności chwytania pojemników z boków odstępy trzeba zwiększyć.

Jeśli cztery pojemniki wymagają 1250 mm wolnej przestrzeni, regał o szerokości użytkowej 1200 mm będzie za wąski, nawet gdy na pierwszy rzut oka różnica wydaje się niewielka. Upychanie opakowań na siłę kończy się uszkodzeniami kartonów, zahaczaniem o słupy i wolniejszą kompletacją.

Szersze półki mają sens przy dużych partiach jednakowych towarów. Nie zawsze sprawdzają się natomiast w magazynach z kilkuset indeksami SKU, gdzie każdy produkt powinien mieć osobne, łatwo dostępne miejsce. W takich warunkach kilka krótszych sekcji z przegrodami bywa praktyczniejsze niż jeden długi poziom składowania.

Istotna jest również nośność. Półka o większej szerokości nie musi mieć takiej samej dopuszczalnej nośności jak krótsza. Zależy to od przekroju belek, konstrukcji wypełnienia, rozpiętości i sposobu rozłożenia ciężaru. Dlatego przed zakupem należy sprawdzić obciążenie dopuszczalne konkretnego poziomu oraz całego regału.

Głębokość półki: kiedy wybrać 400, 500, a kiedy 600 mm?

Głębokość regału powinna wynikać z orientacji opakowań oraz sposobu pobierania towaru. W magazynach obsługiwanych ręcznie często spotyka się półki o głębokości 400, 500 i 600 mm, ale nie każdy wymiar pasuje do każdego asortymentu.

Regał o głębokości 400 mm sprawdza się przy niewielkich kartonach, pojemnikach i częściach zamiennych. Przykładowo pojemnik 400 × 300 mm można ustawić tak, aby jego bok o długości 300 mm znajdował się w głębi półki. Pozostaje wówczas 100 mm rezerwy, którą można wykorzystać na wygodne ustawienie pojemnika, bez konieczności przesuwania go idealnie do tylnej krawędzi.

Głębokość 500 mm stanowi rozsądny wybór dla kartonów o długości około 400–450 mm. Przykładowo karton o podstawie 400 × 350 mm można ustawić dłuższym bokiem w głąb półki, zachowując 100 mm dodatkowej przestrzeni. Taki zapas ułatwia odkładanie towaru i ogranicza ryzyko przypadkowego wysunięcia opakowania poza przednią krawędź.

Półki o głębokości 600 mm nadają się do większych pojemników, szczególnie popularnych formatów 600 × 400 mm. Jeśli pojemnik jest ustawiony bokiem 600 mm w głąb regału, wykorzystuje niemal całą głębokość półki. W takim układzie trzeba szczególnie dokładnie sprawdzić jego rzeczywiste gabaryty, sposób podparcia i ewentualne wystające elementy.

W praktyce najczęstszy błąd polega na kupowaniu regałów głębszych „na zapas”. Pozornie dodatkowe 200 mm nie stanowi problemu. Jeśli jednak magazyn ma dwa rzędy regałów przyściennych, zwiększenie głębokości każdego z 400 do 600 mm zajmie łącznie dodatkowe 400 mm szerokości pomieszczenia. W ciasnym magazynie może to oznaczać utratę potrzebnej przestrzeni komunikacyjnej.

Przed wyborem głębokości należy sprawdzić trzy rzeczy:

• Orientację opakowań – ten sam pojemnik 600 × 400 mm może wymagać półki o głębokości 400 lub 600 mm, zależnie od ustawienia.
• Sposób kompletacji – przy częstym pobieraniu pojedynczych sztuk lepszy jest bezpośredni dostęp do towaru niż ustawianie kartonów jeden za drugim.
• Podparcie ładunku – dno kartonu lub pojemnika musi być odpowiednio podparte przez półkę, kratownicę albo elementy konstrukcyjne przewidziane przez producenta.

Przykład z magazynu e-commerce pokazuje różnicę. Na półce o głębokości 600 mm można ustawić dwa kartony o głębokości 300 mm, ale produkt znajdujący się z tyłu będzie trudniej dostępny. Takie rozwiązanie ma sens przy magazynowaniu zapasu jednego indeksu. Przy intensywnej kompletacji różnych produktów zwiększa liczbę operacji: pracownik musi odsunąć przedni karton, aby dostać się do tylnego.

Nie należy również zakładać, że karton wystający 20–30 mm poza półkę jest automatycznie dopuszczalny. Bezpieczne podparcie zależy od konstrukcji regału, masy ładunku i instrukcji producenta. W magazynie obsługiwanym ręcznie wystające opakowania dodatkowo zwiększają ryzyko zaczepienia ich podczas przechodzenia alejką.

Jak połączyć wymiary regału z nośnością i organizacją magazynu?

Sam dobór szerokości i głębokości nie wystarczy. Regał musi jeszcze pomieścić zaplanowaną liczbę opakowań, wytrzymać ich ciężar i pozwalać pracownikom na wygodne pobieranie towaru.

Załóżmy, że magazyn przechowuje pojemniki 600 × 400 × 320 mm, a każdy waży maksymalnie 18 kg wraz z zawartością. Na poziomie o szerokości użytkowej 1250 mm można ustawić trzy pojemniki, kierując ich bok 400 mm wzdłuż frontu półki. Wymagają one 1200 mm miejsca, pozostawiając łącznie 50 mm luzu. To jednak układ dość ciasny i przed jego przyjęciem trzeba sprawdzić, czy uchwyty nie utrudniają wyjmowania pojemników.

Trzy pełne pojemniki oznaczają 54 kg obciążenia jednego poziomu, bez uwzględniania dodatkowego wyposażenia półki. Jeśli regał ma pięć takich poziomów, łączna masa samych pojemników wyniesie 270 kg.

Nie oznacza to automatycznie, że wystarczy regał opisany jako „nośność 300 kg”. Trzeba rozróżnić:

• Nośność pojedynczej półki – maksymalne dopuszczalne obciążenie poziomu w określonej konfiguracji.
• Nośność całej sekcji regału – dopuszczalne obciążenie całej konstrukcji.
• Sposób rozłożenia ciężaru – obciążenie równomiernie rozłożone może być traktowane inaczej niż ciężkie przedmioty skupione w jednym punkcie.

W tym przykładzie model oferujący 100 kg nośności pojedynczej półki zapewnia odpowiedni zapas względem 54 kg, pod warunkiem zgodności pozostałych parametrów, w tym dopuszczalnego obciążenia sekcji i charakteru podparcia.

Wybierając regały magazynowe, trzeba również sprawdzić możliwość regulacji wysokości poziomów. Pojemnik o wysokości 320 mm wymaga dodatkowej przestrzeni na podniesienie i wysunięcie. Przy ręcznej kompletacji można przyjąć orientacyjnie 50–100 mm wolnego miejsca nad opakowaniem, a następnie sprawdzić ten odstęp podczas rzeczywistej próby.

Zbyt mała wysokość prześwitu zmusza magazyniera do przechylania pojemnika. Przy cięższych ładunkach jest to niewygodne, a czasem zwyczajnie niebezpieczne. Z kolei przesadnie duże odstępy między półkami ograniczają liczbę poziomów składowania.

Liczy się także organizacja przejść. W małym magazynie, gdzie towary pobiera się ręcznie, często można zastosować węższe alejki niż w obiekcie obsługiwanym wózkami transportowymi. Nie istnieje jednak jedna uniwersalna szerokość przejścia. Trzeba uwzględnić rodzaj ruchu, gabaryty przenoszonych ładunków, wymagania BHP oraz ewentualne drogi ewakuacyjne.

Najcięższe pojemniki powinny trafiać na dolne poziomy, a towary kompletowane najczęściej – w strefę wygodnego dostępu. To praktyczniejsze niż maksymalne wypełnianie każdej półki niezależnie od masy i rotacji produktów.

W przypadku stalowych systemów składowania znaczenie ma również norma PN-EN 15635:2010, dotycząca bezpiecznego użytkowania i utrzymania urządzeń do składowania. Przed rozpoczęciem eksploatacji należy zweryfikować dokumentację techniczną, dopuszczalne obciążenia i wymagania dotyczące montażu oraz stabilizacji konstrukcji.

Od czego zacząć dobór regałów? Od przygotowania zestawienia dziesięciu największych i dziesięciu najcięższych typów opakowań. Dla każdego trzeba zapisać wymiary zewnętrzne, masę brutto, liczbę sztuk oraz częstotliwość pobierania. Następnie należy sprawdzić dwa możliwe ustawienia pojemników i obliczyć szerokość użytkową półki z uwzględnieniem luzów. Dopiero na tej podstawie wybiera się głębokość, rozstaw poziomów i wymaganą nośność. Kupowanie regałów wyłącznie według wymiarów katalogowych to pierwszy błąd, który należy wyeliminować.

FAQ – najczęstsze pytania o wymiary regałów magazynowych

Jaka głębokość regału będzie odpowiednia dla pojemników 600 × 400 mm?
Najczęściej 400 lub 600 mm, zależnie od kierunku ustawienia pojemnika. Trzeba sprawdzić jego rzeczywiste wymiary zewnętrzne i wymagane podparcie.

Ile luzu zostawić między kartonami na półce?
Przy regularnych opakowaniach można rozpocząć projektowanie od około 10–20 mm odstępu. Dla ciężkich kartonów wyjmowanych ręcznie często potrzeba więcej przestrzeni na chwyt.

Czy szerokość regału 1200 mm oznacza 1200 mm miejsca na pojemniki?
Nie zawsze. Liczy się szerokość użytkowa między elementami konstrukcji. Ten parametr należy zweryfikować w karcie technicznej producenta.

Czy można przechowywać kartony w dwóch rzędach na głębokiej półce?
Tak, jeśli pozwalają na to nośność, sposób podparcia i organizacja składowania. Rozwiązanie najlepiej sprawdza się przy zapasie jednego produktu, a gorzej przy częstym pobieraniu towaru z tylnego rzędu.

Czy zmiana wysokości półek wpływa na nośność regału?
Może wpływać na dopuszczalne obciążenie i stabilność całej konstrukcji. Przed zmianą rozstawu poziomów należy sprawdzić konfiguracje dopuszczone przez producenta.